10 februari 2020 – Het verslaafde brein

(Deel twee)

Hallo vrienden en vijanden. Er zijn een aantal reacties gekomen op mijn laatste blog: My unorthodox philosophy. Hier ben ik erg blij mij. Het is altijd goed om een dialoog te hebben over zaken als verslaving, om de ‘behandeling’ hiervan te verbeteren.

Het verslaafde brein - Keith Bakker Official Blog

Het fenomeen verslaving, waaronder ook nicotine, is voor zover ik weet de nummer één doodsoorzaak in de wereld. Voor de duidelijkheid, mensen sterven niet aan de gevolgen van verslaving op zich. Mensen sterven aan de gevolgen van verslaving. Alcoholisten bijvoorbeeld, sterven niet aan alcoholisme, maar aan onder andere leveraandoeningen, auto-ongelukken, het Korsakoff-syndroom en allerlei andere aandoeningen en de gevolgen hiervan. Ook sterven mensen niet aan het roken zelf, ze sterven aan de gevolgen.

Eén ding is zeker, mensen raken verslaafd. Maar wat houdt dit nu precies in?

Het Nederlandse woord voor dit fenomeen is veel duidelijker
en veelzeggender dat het Engelse woord. Verslaving omschrijft het fenomeen veel
beter dat het woord addiction. Mensen worden inderdaad slaven van bepaalde
middelen of van bepaalde gedragingen. Dit heeft een sterk effect op de functies
van het menselijk brein. Mensen worden slaven omdat het brein veranderd na het lange-termijn
gebruiken van (chemische) substanties, of gedragingen die het dopaminegehalte
in het brein verhogen. Het brein raakt verslaafd, niet de
persoon.

Dit feit is vaak het meest genegeerde of onbegrepen aspect van verslaving. In het algemeen wordt verslaving benaderd als een gedrags- of middelenprobleem. Dit is niet zo. Alle verslavingen hebben te maken met veranderingen in het brein. In het huidige systeem van verslavingszorg is het behandelen hiervan vaak gericht op middelen en gedrag.

Ik was tot 1998 zwaar verslaafd aan heroïne, cocaïne en alcohol.

Deze middelen waren als het ware mijn meester geworden, tot
ik een bijna dodelijke ervaring heb gehad. Ik heb namelijk op 31 juli 1998 een
overdosis en een hartaanval gehad. Wonder boven wonder ben ik toen in het
ziekenhuis beland en zoals je misschien wel doorhad, heb ik het overleefd.

Die dag is er wel iets doorslaggevends gebeurd. Ik was na
jaren van gebruik voor het eerst zo erg geschrokken dat ik toen eindelijk zelf
de keuze heb gemaakt om hiermee te stoppen. Ik heb dus bewust de keuze gemaakt
om te stoppen met gebruiken en sindsdien heb ik nooit meer gebruikt.

Wat ik toen merkte was dat mijn brein hierna niet functioneerde zoals dat van de mensen om me heen. Ik had behoefte aan meer prikkels, meer intensiteit en meer opwinding dan andere mensen om een goed gevoel te krijgen. Mijn brein was zo gewend aan de grote hoeveelheid verdovende en stimulerende middelen, dat het vaak bijna onmogelijk was om te kunnen genieten van normale dingen.

In de loop der jaren heb ik persoonlijk met meer dan duizend mensen gewerkt die mijn hulp zochten voor welke verslaving dan ook.

Mijn kliniek Smith & Jones was erg succesvol in het
helpen van mensen die de keuze hadden gemaakt om hun leven een andere richting
te geven. Na al deze ervaringen ben ik tot de overtuiging gekomen dat er een
bepaald punt komt, waarop het brein onherstelbaar beschadigd raakt.

Het goede nieuws is dat totdat dit punt bereikt is, er nog wel een keuze is om wel of niet te gebruiken. Vóór dit punt van onherstelbare schade kun je eigenlijk nog niet van verslaving spreken, omdat het brein nog normaal functioneert zonder middelen. Dus zonder de middelen waaraan het brein gewend is geraakt. Zo simpel is het. De schade door drank- of drugsgebruik op het brein is nog altijd niet meetbaar. Het enige wat we kunnen doen is kijken naar de gevolgen van het gedrag of het gebruik zelf.

Verslaving als ziekte is niet te meten.

Zo is er bijvoorbeeld geen bloedonderzoek waarbij verslaving
kan worden geconstateerd. De enige manier om vast te stellen of er sprake is
van verslaving, is door te kijken of het gebruik van middelen effect heeft op
het sociaal, fysiek en relationele leven van de gebruiker. In het algemeen zijn
deze gevolgen voor de medische wereld de meetlat om de diagnose verslaving vast
te stellen.

Wat interessant is, is dat het woord verslaving of addiction nergens voor komt in de bijbel van de psychiatrie, het DSM-handboek. In het Engels noemt men het fenomeen alcoholisme bijvoorbeeld, Alcohol Use Dissorder. Dus ook wel een vage omschrijving van een fenomeen dat iedere vorm van verstand voorbijgaat.

De conclusie: Alcoholisme en verslaving zijn hetzelfde
fenomeen. Tot het brein onherstelbaar beschadigd raakt door overmatig gebruik
van chemische middelen, kan de gebruiker kiezen om wel of niet te stoppen.
Totdat het brein onherstelbaar beschadigd is, blijft het naar mijn mening dus
toch wel een keuze.

K.